تجارت الکترونیک - تهیه شده توسط علی عباسی
در عصری که در آن زندگی میکنیم تمدن مفیدی در حال تکوین است. امروز ، موجی غربی، بخشی از جهان را فراگرفته و دنیای عجیب و تازگی را برای کار، تفکیک و غیره بهوجودآورد است. نزدیک به یک دهه است که واژه فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان پدیده نوظهور و قدرتمند جای خود را در جهان باز کرده و گفته شده که در سال 0212 کاربردهای این فناوری حدود 50 هشت در صد از عموم جوامع مختلف جهانی را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم تحت تأثیر خود قرار داده و به سرعت در ساختارهای فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی تأثیر گذاشته است و میشود تا بنیانهای سنتی اداره جوامع را دچار تغییر و تحول اساسی کرده و سیستم جدیدی از مدیریت را معرفی نماید . در این میان تجارت الکترونیک مفهوم جدیدی نیست ولی در سالهای اخیر، رشد فزاینده و غیرقابل پیش بینی داشته است و اینترنت، تنها دلیل برای چنین رشدی است. ارباب تجارت الکترونیک همان تجارت سنتی است فقط با این تفاوت که ابزار کار آن متفاوت است. با توجه به اینکه اجرای موفقیتآمیز تجارت الکترونیک، نیازمند برنامهریزی دقیق است از این رو استقرار چهارچوب سازمانی مناسب، استفاده بهینه از منابع موجود، شناخت نیازها و احترام به انتظارات مشتریان، تأمین منافع دوجانبه و استفاده از دانش و فناوری روز، از اهمیت خاصی برخوردار است. تجارت الکترونیک با استفاده از ابزار فنّاوریهای نوین میتواند فرصت مناسبی را برای کشورها در مبادلات تجاری داخلی و بینالمللی فراهم نماید. امروزه با پیشرفت روزافزون و رشد چشمگیر ابزارها و فنّاوریهای ارتباطی مدرن و جایگزینی بسیاری از فعالیتهای نوین به جای فعالیتهای سنتی، در بخش تجارت نیز حرکت از تجارت سنتی به سوی تجارت نوین آغاز شده است. لذا بررسی وضعیت تجارت الکترونیک با توجه به مزایا و معایب آن لازم میباشد
تجارت الکترونیک چیست ؟
|
این فناوری تعاریف و انواع مختلفی دارد که به شرح هر کدام می پردازیم:
1- تمام ابعاد و فرآیند بازار را که بتوان با اینترنت و تکنولوژی web انجام داد، تجارت الکترونیکی می گویند.
2- بطور کلی واژه تجارت الکترونیک اشاره به معاملات الکترونیکی می نماید که از طریق شبکه های ارتباطی انجام می پذیرد. ابتدا، خریدار یا مصرف کننده به جستجوی یک مغازه مجازی از طریق اینترنت می پردازد و کالای را از طریق web یا پست الکترونیکی سفارش می دهد. نهایتاً کالا را تحویل می گیرد.
3- تجارت الکترونیکی یعنی انجام مبادلات تجاری در قالب الکترونیکی
4- کاربرد تکنولوژی اطلاعات در تجارت
5- تجارت الکترونیکی، مبادله ی الکترونیکی داده هاست. بطور خلاصه می توان گفت که مبادله الکترونیکی داده عبارت از تولید، پردازش، کاربرد و تبادل اطلاعات و اسناد به شیوه های الکترونیکی و خودکار بین سیستم های کامپیوتری و براساس زبان مشترک و استانداردهای مشخص و با کمترین دخالت عامل انسانی. البته تجارت الکترونیک حیطه ای به مرابت گسترده تر از مبادله الکترونیکی داده داردو آن یک تحول و انقلاب در عرصه ارتباطات است. تجارت الکترونیکی در ساده ترین تعریف عبارت از یافتن منابع، انجام ارزیابی، مذاکره کردن، سفارش، تحویل، پرداخت و ارائه خدمات پشتیبانی است که بصورت الکترونیکی انجام می شود. لذا تجارت الکترونیک روشی است براساس آن اطلاعات، محصولات و خدمات از طریق شبکه های ارتباطات کامپیوتری خرید و فروش می شوند.
6- تجارت الکترونیک، انجام کلیه فعالیت های تجاری با استفاده از شبکه های ارتباطی کامپیوتری، بویژه اینترنت است. تجارت الکترونیک به نوعی تجارت بودن کاغذ است. بوسیله تجارت الکترونیک، تبادل اطلاعات خرید و فروش و اطلاعات لازم برای حمل و نقل کالاها با زحمت کمتر و تبادلات بانک با شتاب بیشتر انجام خواهد شد. شرکت ها برای ارتباط با یکدیگر، محدودیت های فعلی را نخواهند داشت و ارتباط آنها با یکدیگر ساده تر و سریع تر صورت می گیرد. ارتباط فروشندگان با مشتریان می تواند به صورت یک به یک با هر مشتری باشد البته با هزینه نه چندان زیاد.
تفاوت مبادله الکترونیکی داده ها با تجارت الکترونیک
در موارد زیادی دیده شده که مبادله الکترونیکی داده ها را مترادف با تجارت الکترونیک دانسته و هر کدام را در جای دیگری بکار می برند. این دو تکنولوژی اصلاً مشابه هم نبوده و کاملاً مجزا می باشد. البته می توان اینطور گفت که تجارت الکترونیک مکمل مبادله الکترونیکی داده هاست.
مبادله الکترونیکی داده بصورت مکانیزمی تعریف می شود که به موجب آن انتقال و تبادل داده در راستای تحقق فعالیت های تجاری با ساختار و شکل تعریف شده و بکارگیری پیام های استاندارد شده بین المللی، توسط ابزار الکترونیکی از یک کامپیوتر به کامپیوتر دیگر انجام می شود. در حالیکه تجارت الکترونیک عبارت از مبادله تجاری بدون استفاده از کاغذ است که در آن از مبادله الکترونیکی داده ها به عنوان یک ابزار به همراه پست الکترونیک، تابلوی اعلانات الکترونیک، انتقال الکترونیک وب و سایر فناوریهای مبتنی بر شبکه استفاده می شود. بعبارت دیگر مبادله الکترونیکی داده ها بعنوان ستون فقرات تجارت الکترونیک عمل می نماید. چنانچه از تعریف فوق بر می آید. تجارت الکترونیک حطیه ای بسیار وسیع تر از مبادله الکترونیکی داده دارد.
|
معایب و مزایای خرید اینترنتی
سالهاست که انسان به خرید از فروشگاه های مختلف عادت کرده است. لذت گشت و گذار در فروشگاه ها هنگام انتخاب کالا، لمس فیزیکی اجناس، معاشرت و آشنایی با افراد مختلف از جمله مهمترین دلایلی است که انسان از خرید لذت می برد اما اینکه خرید اینترنتی می تواند جای این لذت را بگیرد هنوز جای سوال است.
امروزه گسترش رسانه های دیجیتال و امکان تبادل اطلاعات از طریق فضای مجازی، باعث به وجود آمدن تعامل اقتصادی میان کاربران اینترنت، شرکت ها و سرمایه گذاران مختلف شده است. قابلیتهایی که تجارت و خرید و فروش کالا و خدمات را از شکل سنتی خود جدا کرده و دنیای تازه ای را به روی تاجران و مشتریان باز کرده است.
گرچه افراد، شیوه خرید سنتی را پذیرفته اند و با آن کنار آمده اند اما این شیوه خرید، مشکلات و موانعی هم دارد.
شلوغی فروشگاه ها، لزوم صرف وقت برای خرید، نیاز به حرکت و جابجایی فیزیکی، نیاز به حمل وجه نقد و امکان سرقت پول، از جمله معایبی است که در خرید سنتی باعث شده مشتریان به دنبال راه های جایگزین باشند و به نظر می رسد خرید از طریق اینترنت بتواند تا حدودی این موانع را برطرف کند.
مشتریان دلایل متعددی برای خرید اینترنتی عنوان می کنند . بسیاری از این دلایل به خصوصیات منحصر به فرد محیط اینترنت مثل دسترسی جهانی به کالا و خدمات ، وجود اطلاعات فراوان در مورد محصولات ، امکان مقایسه کالاها با یکدیگر و قیمتهای آن ها ، صرفه جویی در زمان ، انعطاف پذیری در زمان خرید ، عدم نیاز به تحرک فیزیکی ، وجود قیمت های رقابتی ، تنوع محصولات و سهولت در سفارش خرید بر می گردد. در واقع می توان عمده ترین مزیت خرید اینترنتی را راحتی و سهولت آن دانست . به این ترتیب خرید مجازی می تواند جایگزین واقعا مطلوبی برای خرید حضوری باشد.
معایب خرید اینترنتی : این معایب را می توان 3 گروه تقسیم بندی کرد :
الف ) موانع فناوری : سرعت پایین سایت ها و وجود مشکل برای ثبت نام در سایت و باز کردن حساب خرید در آن ها از عوامل عمده نارضایتی مشتریان از سایت های فروش اینترنتی است .
ب ) موانع ذاتی اینترنت : عدم تعامل فیزیکی و عدم توانایی مشتریان در لمس کالاها قبل از خرید از جمله مشکلاتی است که به ماهیت مجازی بودن اینترنت بر می گردد .
ج ) موانع امنیتی : عدم امنیت لازم برای انجام مبادلات از جمله مهمترین نگرانی های مشتریان است .
مزایای خرید اینترنتی
مشتریان دلایل متعددی برای خرید اینترنتی ذکر می کنند . بسیاری از این دلایل به خصویات منحصر به فرد محیط اینترنت شامل دسترسی جهانی به کالا و خدمات ، وجود اطلاعات فراوان در مورد محصولات ، امکان مقایسه محصولات و قیمتهای آن ها ، صرفه جویی در زمان ، انعطاف پذیری در زمان خرید ، عدم نیاز به تحرک فیزیکی ، وجود قیمت های رقابتی ، تنوع محصولات و سهولت در سفارش خرید بر می گردد . شاید بتوان با توجه به مطالعات صورت گرفته عمده ترین مزیت خرید اینترنتی را راحتی دانست .
گرچه تاکنون معنای واحدی برای مفهوم راحتی ذکر نشده ولی انواع آن در فرایند خرید به شرح ذیل شناسایی شده است :
راحتی دسترسی : یعنی بتوان به آسانی به محصول مورد نظر دست یافت .
راحتی جستجو : یعنی بتوان به سادگی محصول مورد تقاضا را یافت و اطلاعاتی در مورد آن کسب کرد
راحتی مبادله : یعنی بتوان محصول را بدون تشریفات زیاد خرید یا در صورت عدم رضایت آن را بازگرداند .
راحتی در برنامه ریزی : در اینترنت می توان هر موقع از شبانه روز و در هفت روز هفته خرید کرد .
راحتی در مقایسه : در اینترنت موتورهای جستجویی وجود دارند که در سایت های مختلف کالاهای مورد نظر مشتری را طبق ترجیحات او جستجو و مارک های مختلف را از نظر قیمت و سایر موارد با هم مقایسه می کنند.
راحتی در مصرف انرژی : از آنجا که خرید اینترنتی می تواند از خانه ، محل کار یا دیگر مکان ها صورت گیرد دیگر نیازی به جابه جایی بین فروشگاه های مختلف و صرف انرژی زیاد نیست .